Suwerenność naszego narodu była i jest dynamicznym procesem przebiegającym przez ponad 1000-letnie dzieje polskiej państwowości. O linii dziejów, na której pisze się kronika Polski mówił prof. Jan Żaryn w trakcie kolejnego spotkania z cyklu „Drogami wiary i rozumu”.
Siła i sprawczość suwerena, którym najpierw był pierwszy polski król, a teraz jest nim naród, widziana w horyzoncie historii przypomina sinusoidę, ale zawsze była i nadal jest wypadkową woli wybitnych osobowości i zbiorowego wysiłku. Począwszy od koronacji Bolesława Chrobrego i Mieszka II w 1025 r., przez zmienne, bo niepomyślne i chwalebne okoliczności kolejnych wieków, po czasy nam współczesne, suwerenność pozostawała niezmiennie wartością nadrzędną.
Prof. Jan Żaryn przypominał w swoim wywodzie, że suwerenność Polski i Polaków przechodziła metamorfozy. Najpierw wyrażała się siłą i potencjałem wpływów pierwszych koronowanych przywódców państwa. Przez kolejne wieki ewoluowała w kierunku odpowiedzialności elit kształtujących się w wyniku rozwoju państwa lub z potrzeby podnoszenia go z upadku. Stopniowo przechodziła z koncepcji monarchii do wariantu republikańskiego i demokratycznego, który w naszych czasach utrwalił się w całym wolnym świecie.
Jak podkreślał prof. Jan Żaryn, znaczenie i realność suwerenności poddawane jest obecnie kolejnemu testowi. Polega on na praktycznym i ideowym zderzeniu dwóch nurtów w polskim społeczeństwie. Jeden z nich wyraża się w przywiązaniu do tradycji i kultury narodowej powiązanej z cywilizacją Zachodu pojmowaną jako kontynuacja dorobku greckiego i rzymskiego spojonych chrześcijaństwem. Nurt drugi to pogląd nacechowany kosmopolityzmem oraz kontestacją i relatywizacją wszystkich wartości i zasad, na jakich dotąd budowana była trwałość państwa i jedność narodu. Jak zauważał prelegent los polskiej suwerenności jest obecnie bardziej w rękach narodu niż obozu dysponującego instrumentami rządzenia. Wynik starcia, jakie obserwujemy w polityce, edukacji, sferze inwestycji rozwojowych i polityki międzynarodowej (w tym w kontekście Unii Europejskiej) w istocie zależny jest od siły patriotyzmu, czyli przywiązania do polskości.
To niektóre z tez wykładu prof. Jana Żaryna, który 28 listopada 2025 r. spotkał się z pasjonatami historii w Świdnicy. Okazją było organizowane cyklicznie spotkanie z motywem wiodącym „Drogami wiary i rozumu”. Gospodarzem spotkania był ks. Krzysztof Ora, dyrektor wydziału duszpasterskiego Świdnickiej Kurii Biskupiej. Wśród licznych słuchaczy byli księża biskupi Diecezji Świdnickiej Marek Mendyk i Adam Bałabuch. Wykład i spotkanie zakończone turą swobodnych „pytań z sali” trwało ponad trzy godziny.
Prof. dr hab. Jan Żaryn jest historykiem, wykładowcą akademickim Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, publicystą i działaczem społecznym. Był też senatorem RP w IX kadencji. W latach 2020 – 2034 prowadził na stanowisku dyrektora Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego (zlikwidowany przez ministra kultury w 2024 r.). Był także redaktorem naczelnym dwumiesięcznika „W Sieci Historii” zawieszonego w 2024 r. Ostatnio wydał monografie: „Kościół i Naród. Lata trwogi i nadziei”, „Własna i Niepodległa, czyli o Polakach walczących o swoją Ojczyznę”, „Polska wobec Zagłady”, „Rok 1939. Od beztroski do tragedii”.
