Gorzkie Żale, obok piątkowej Drogi Krzyżowej oraz Popielca, to znane nam przejawy pobożności w okresie Wielkiego Postu. Odprawiane w niedziele charakterystyczne nabożeństwo, które poza Polską jest mało znane, składa się z pieśni opowiadających o Męce Pańskiej. Początki Gorzkich Żali sięgają przełomu XVII i XVIII wieku.
Historię, treść i znaczenie Gorzkich Żali przypomniał serwis wAkcji24.pl. W niedawnej publikacji dowiadujemy się między innymi, że za autora Gorzkich Żali uważa się ks. Wawrzyńca Stanisława Benika, kapłana z warszawskiego kościoła pw. Świętego Krzyża. W 1707 r. wydał on modlitewnik zatytułowany „Snopek Myrry z Ogroda Gethsemańskiego”, który uznaje się za początek nabożeństwa. Początkowo używano jego pełnej, barokowej nazwy, ale z czasem uproszczono ją do pierwszych słów pieśni – „Gorzkie żale przybywajcie…”. Pierwsze nabożeństwo Gorzkich Żali zostało uroczyście odprawione w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu – 13 marca 1707 r. w kościele pw. Świętego Krzyża w Warszawie (świątynię tę znamy między innymi z Mszy św. transmitowanych przez Polskie Radio od 1980 r. oraz w okresie II RP).
Nabożeństwo Gorzkich Żali opowiada o kolejnych etapach cierpienia Chrystusa i Matki Bożej: od modlitwy w Ogrojcu aż do skonania na Krzyżu. Tekst jest rymowany, co ułatwia jego przyswojenie, zapamiętanie i wyśpiewanie. Szczególnie istotna jest dialogowana forma Gorzkich Żali, choć bywa z różnych przyczyn niedostrzegana. Kościół bowiem akcentuje rolę dialogu, co widoczne jest między innymi w Liturgii Godzin od wieków jest śpiewanej lub odmawianej w formie dialogowanej. Dialog uzmysławia nam i daje głębsze wyobrażenie, jakbyśmy sami uczestniczyli w Męce Zbawiciela i odtwarzali te wydarzenia, będąc ich naocznymi świadkami. To jeszcze bardziej podkreśla emocjonalny i obrazowy charakter tego nabożeństwa – czytamy w publikacji serwisu wAkcji24.pl
Gorzkie Żale są odprawiane w kolejne niedziele Wielkiego Postu i zazwyczaj połączone są z dodatkową nauką (kazaniem pasyjnym) nawiązującą do wymowy biblijnej poszczególnych części tej modlitwy. W centrum nabożeństwa jest zawsze wystawiony Najświętszy Sakrament. Można sprawdzić porę odprawiania Gorzkich Żali w swoim kościele parafialnym poprzez strony internetowe lub media społecznościowe. Tekst śpiewów można znaleźć w książeczkach do modlitwy lub na stronie internetowej NiezbędnikKatolika.pl
